Liczby i logika - Szlak Edukalii
Nauka liczenia - od sortowania do tabliczki mnożenia
Etap 1: Porównywanie i sortowanie Zwykle 3-6 lat
Co dziecko ćwiczyPorównuje, co większe i czego więcej, sortuje według koloru, kształtu i wielkości.
Po czym poznać, że to umie
- Mówi, gdzie jest więcej, a gdzie mniej, bez liczenia.
- Układa rzeczy od najmniejszej do największej.
- Sortuje według jednej cechy, a pod koniec przedszkola według dwóch, np. czerwone i duże.
Zabawy w domu
- Sortowanie praniaDziecko łączy skarpetki w pary i dzieli pranie na kupki: moje, twoje, taty.
- Od małego do dużegoGarnki, łyżki albo pluszaki ustawiacie w rządku od najmniejszego do największego.
- Sztućce do szufladyDziecko rozkłada łyżki, widelce i łyżeczki do właściwych przegródek.
Etap 2: Wie, ile jest Zwykle 3-5 lat
Co dziecko ćwiczyOdkrywa, że ostatnia liczba przy liczeniu mówi, ile jest wszystkiego.
Po czym poznać, że to umie
- Licząc, dotyka każdej rzeczy raz i niczego nie pomija.
- Na pytanie „ile jest?” podaje ostatnią liczbę, zamiast liczyć od nowa.
- Podaje dokładnie tyle rzeczy, o ile prosisz, np. 4 łyżki.
Zabawy w domu
- Daj mi tyleProsisz: „Daj mi 3 klocki”, „Połóż 5 łyżek na stole”. Potem zamiana ról.
- Nakrywanie do stołuDziecko liczy, ile osób będzie jeść, i kładzie tyle samo talerzy.
- Liczenie na spacerzeLiczycie schody i kroki do drzwi. Auta na parkingu liczycie, trzymając się za ręce. Na końcu pytasz: „To ile ich było?”
Etap 3: Rytmy i wzory Zwykle 4-6 lat
Co dziecko ćwiczyZauważa powtarzający się układ i potrafi go kontynuować.
Po czym poznać, że to umie
- Zauważa powtarzający się układ: czerwony, niebieski, czerwony, niebieski.
- Kontynuuje wzór z klocków albo koralików.
- Samo wymyśla prosty wzór i go powtarza.
Zabawy w domu
- Korale we wzórNawlekacie na sznurek rurki makaronu albo duże koraliki według wzoru: dwa duże, jeden mały. Przy koralikach bądź obok.
- Rytm klaskaniaWystukujesz rytm (klap, klap, tup), dziecko go powtarza, a potem dokłada swój.
- Wzór na talerzuUkładacie owoce w szeregu: jabłko, banan, jabłko, banan. Co będzie dalej?
Etap 4: Figury i mierzenie Zwykle 4-6 lat
Co dziecko ćwiczyNazywa koło, trójkąt, kwadrat i prostokąt, mówi, co jest nad, pod i obok, oraz mierzy krokami.
Po czym poznać, że to umie
- Nazywa koło, trójkąt, kwadrat i prostokąt i znajduje je wokół siebie.
- Mówi, co jest nad, pod, obok, przed i za.
- Mierzy krokami albo sznurkiem i mówi, co jest dłuższe.
Zabawy w domu
- Polowanie na figurySzukacie w domu kół, kwadratów i trójkątów: zegar, okno, kawałek pizzy.
- Gdzie jest miś?Chowasz misia, a dziecko opisuje, gdzie jest: pod stołem, za kanapą. Potem zamiana.
- Mierzenie krokamiIle kroków ma pokój? Ile stóp ma kanapa? Kto ma dłuższe kroki?
Etap 5: Dodawanie na palcach i przedmiotach Zwykle 5-7 lat
Co dziecko ćwiczyDodaje i odejmuje, licząc na palcach albo na klockach.
Po czym poznać, że to umie
- Dodaje i odejmuje małe liczby na palcach albo na przedmiotach.
- Rozwiązuje proste zadanie z życia: „Na stole leżą 3 cukierki, dokładam 2. Ile ich jest?”
- Zaczyna liczyć dalej od większej liczby, zamiast od jedynki.
Zabawy w domu
- Klockowy sklepikKlocki udają cukierki. Dziecko kupuje 2, potem dokupuje jeszcze 3. Ile ma razem? Może liczyć na palcach.
- Autobus z kartonuPluszaki wsiadają do autobusu i wysiadają na przystankach. Ilu pasażerów jedzie teraz?
- Dwie kostkiRzucacie dwiema kostkami do gry i liczycie oczka razem. Wygrywa większa suma.
Kamień milowy: Rozumie, ile to jest Zwykle 6-7 lat
Co dziecko ćwiczyRozumie, że liczba klocków się nie zmienia, gdy się je rozsunie albo ułoży inaczej - to ważny próg przed matematyką szkolną.
Co dalejW szkole dziecko zaczyna liczyć w pamięci i zapisywać działania. W domu możecie dalej grać w gry planszowe z kostką, robić razem zakupy i gotować z odmierzaniem składników.
★ Ten kamień milowy zapali się sam, gdy zaznaczysz wszystkie etapy przed nim.
Etap 6: Dodawanie i odejmowanie w pamięci Klasy 1-3
Co dziecko ćwiczyDodaje i odejmuje w pamięci coraz większe liczby, a trudniejsze działania rozpisuje na mniejsze kroki.
Po czym poznać, że to umie
- Dodaje i odejmuje w pamięci, bez palców, coraz większe liczby.
- Sprawdza odejmowanie dodawaniem.
- Rozwiązuje proste zadania tekstowe z życia.
Zabawy w domu
- Do pełnej dziesiątkiMówisz liczbę, dziecko podaje, ile brakuje do pełnej dziesiątki. Potem zamiana ról.
- Wojna z dodawaniemGracie w karty: każdy kładzie dwie karty i je dodaje. Wygrywa ten, kto ma większą sumę.
- Liczenie w drodzeW samochodzie albo w tramwaju dodajecie cyfry z tablic rejestracyjnych i liczycie, ile przystanków zostało do domu.
Etap 7: Pieniądze i zakupy Zwykle od 5-6 lat do klasy 3
Co dziecko ćwiczyRozpoznaje monety i banknoty, potem liczy zakupy i oszczędności.
Po czym poznać, że to umie
- Rozpoznaje monety i banknoty.
- Wie, że za zakupy się płaci i że niektóre rzeczy kosztują więcej.
- Starsze dziecko liczy, ile zapłaci i ile dostanie reszty.
Zabawy w domu
- Sklep w domuWypisujecie ceny na karteczkach i płacicie papierowymi pieniędzmi albo prawdziwymi monetami (monety tylko pod Twoim okiem). Dziecko jest raz sprzedawcą, raz klientem.
- Płacę samW sklepie dziecko płaci za jedną rzecz, a Ty stoisz obok. Razem sprawdzacie resztę.
- SkarbonkaRaz w tygodniu wspólnie liczycie oszczędności i planujecie, na co je wydać.
Etap 8: Tabliczka mnożenia Klasy 2-3
Co dziecko ćwiczyMnoży i dzieli w zakresie tabliczki i rozumie dzielenie jako rozdzielanie po równo.
Po czym poznać, że to umie
- Mnoży w zakresie tabliczki, na początku z pomocą dodawania.
- Rozumie, że dzielenie to rozdzielanie po równo.
- Coraz więcej wyników podaje z pamięci.
Zabawy w domu
- Po równo12 klocków dla 3 pluszaków: ile dostaje każdy? Najpierw rozdzielacie na stole, potem liczycie w głowie.
- Mnożenie w kuchniNakrywacie do stołu: 4 talerze, na każdym 3 naleśniki. Ile naleśników potrzeba razem?
- Kostki do mnożeniaRzucacie dwiema kostkami i mnożycie oczka. Po 5 rzutach wygrywa ten, kto zebrał więcej punktów.
Kamień milowy: Liczy w pamięci i zna tabliczkę Koniec klasy 3
Co dziecko ćwiczyLiczy w pamięci, mnoży i dzieli w zakresie tabliczki mnożenia.
Co dalejW klasie 4 liczby robią się większe, a zadania dłuższe. W domu liczenie może dalej towarzyszyć codzienności: zakupom, gotowaniu i kieszonkowemu.
★ Ten kamień milowy zapali się sam, gdy zaznaczysz wszystkie etapy przed nim.
Warto wiedzieć
Recytowanie liczb to jeszcze nie liczenie - ważne, żeby dziecko wiedziało, ile jest przedmiotów. Liczenie na palcach jest w podstawie programowej wprost.
Wiek przy etapach to przybliżenie. Jeśli coś Cię niepokoi, porozmawiaj z nauczycielem albo specjalistą, np. w poradni psychologiczno-pedagogicznej - pomoce nie zastąpią diagnozy.













