Co to jest IPET?

IPET - Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny - to dokument, który określa, jak szkoła będzie wspierać dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Zawiera dostosowania programu nauczania, cele terapeutyczne, formy pomocy i zakres współpracy między nauczycielami, specjalistami i rodzicami.

IPET nie jest "papierową formalnością". To narzędzie, które w praktyce decyduje o tym, jakie wsparcie dziecko otrzyma w szkole - od zajęć rewalidacyjnych po sposób oceniania. Podstawa prawna: art. 127 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe (2016) oraz Rozporządzenie MEN z 9 sierpnia 2017 r. (Dz.U. 2020, poz. 1309).

IPET dotyczy wyłącznie uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego - nie mylić z opinią z poradni. To kluczowa różnica, o której piszemy niżej.

Opinia z poradni a orzeczenie - kluczowa różnica

Aspekt	Opinia PPP	Orzeczenie
Kto wydaje	Publiczna lub prywatna poradnia	Wyłącznie publiczna poradnia (zespół orzekający)
Moc prawna	Rekomendacja - szkoła nie musi jej wdrożyć	Decyzja administracyjna - szkoła musi ją wykonać
Odwołanie	Brak formalnej procedury	14 dni do kuratorium oświaty
Co daje dziecku	Dostosowanie wymagań: zajęcia kompensacyjne, logopedia, dostosowania na egzaminach	Kształcenie specjalne: IPET, rewalidacja, nauczyciel wspomagający, sprzęt specjalistyczny
Wymagany dokument	Brak IPET	Obowiązkowy IPET i WOPFU
Typowe wskazania	Dysleksja, dysgrafia, dyskalkulia, trudności w nauce	Niepełnosprawność (słuchowa, wzrokowa, ruchowa, intelektualna), autyzm, niedostosowanie społeczne

Prywatna poradnia może wydać wyłącznie opinię - nigdy orzeczenie. To częsty błąd: rodzice płacą za prywatną diagnozę, a potem okazuje się, że szkoła nie ma obowiązku jej respektować w zakresie kształcenia specjalnego. Orzeczenie wydaje tylko publiczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna.

Kto może uzyskać orzeczenie?

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego przysługuje uczniom z:

• Niepełnosprawnością słuchową, wzrokową, ruchową
• Niepełnosprawnością intelektualną (wszystkie stopnie)
• Autyzmem, w tym zespołem Aspergera
• Niepełnosprawnością sprzężoną
• Niedostosowaniem społecznym
• Zagrożeniem niedostosowaniem społecznym

Uwaga: ADHD samo w sobie NIE kwalifikuje do orzeczenia. W sierpniu 2024 roku Rzecznik Praw Obywatelskich interweniował w tej sprawie u Ministra Edukacji. Odpowiedź MEN (wiceminister Izabela Ziętka) wskazała, że ministerstwo pracuje nad reformą systemu w kierunku modelu biopsychospołecznego (opartego na ICF), ale nie podało konkretnego terminu zmian.

Dziecko z ADHD może uzyskać orzeczenie, jeśli jednocześnie jest zagrożone niedostosowaniem społecznym - ale wymaga to dodatkowego uzasadnienia klinicznego. Więcej o ADHD przeczytasz w naszym artykule o ADHD u dzieci.

Dziecko z autyzmem kwalifikuje się do orzeczenia jako osoba z niepełnosprawnością - to jedna z kategorii wyraźnie wymieniona w przepisach.

Jak uzyskać orzeczenie - krok po kroku

1. Złóż wniosek w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej - rejonowej (wg miejsca zamieszkania) lub tej, do której przypisana jest szkoła dziecka. Wniosek może złożyć wyłącznie rodzic lub opiekun prawny.
2. Przygotuj dokumentację - zaświadczenie od psychiatry lub lekarza potwierdzające diagnozę, opinie nauczycieli ze szkoły/przedszkola, wyniki wcześniejszych badań (psychologicznych, logopedycznych).
3. Zespół orzekający przeprowadza diagnozę - w trzech etapach: analiza dokumentacji, rozmowa z rodzicami, badanie psychologiczne, pedagogiczne i logopedyczne dziecka (z użyciem testów psychometrycznych).
4. Masz prawo uczestniczyć w posiedzeniu zespołu - rodzic może (i powinien) być obecny przy podejmowaniu decyzji.
5. Poradnia wydaje orzeczenie w ciągu 30 dni (w szczególnych przypadkach - do 60 dni).
6. Jeśli się nie zgadzasz - odwołaj się - masz 14 dni na złożenie odwołania do kuratorium oświaty za pośrednictwem zespołu, który wydał orzeczenie.

Co musi zawierać IPET?

Rozporządzenie MEN (par. 6 ust. 1) wymienia 8 obowiązkowych elementów IPET:

1. Dostosowanie programu nauczania - jak zmienić wymagania edukacyjne do potrzeb dziecka
2. Zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów - cele rewalidacji/resocjalizacji, metody komunikacji (np. AAC dla dzieci niemówiących)
3. Formy i godziny pomocy psychologiczno-pedagogicznej
4. Działania wspierające rodziców - współpraca z instytucjami zewnętrznymi (poradnie, fundacje)
5. Zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne lub socjoterapeutyczne
6. Zakres współpracy - między nauczycielami, specjalistami i rodzicami
7. Dostosowanie warunków organizacyjnych - w tym technologie wspomagające dla uczniów z niepełnosprawnościami
8. Zajęcia indywidualne lub w małej grupie (do 5 uczniów)

Dla dzieci z autyzmem IPET powinien szczególnie uwzględniać: rozwój komunikacji, trening umiejętności społecznych i wsparcie sensoryczne (np. zajęcia integracji sensorycznej).

WOPFU - co to i jak się przygotować?

WOPFU (Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia) to dokument, który poprzedza utworzenie IPET. Zespół nauczycieli i specjalistów ocenia:

• Indywidualne potrzeby rozwojowe dziecka
• Mocne strony i predyspozycje
• Zakres wymaganego wsparcia
• Przyczyny ewentualnych niepowodzeń edukacyjnych
• Bariery utrudniające włączenie w grupę

WOPFU i IPET muszą być gotowe w ciągu 30 dni od złożenia orzeczenia w szkole.

Zespół IPET tworzą: wychowawca klasy (koordynator), nauczyciele przedmiotowi, pedagog specjalny, psycholog, logopeda, terapeuta SI - w zależności od potrzeb dziecka.

Twoje prawa jako rodzica

Przepisy gwarantują Ci:

• Uczestnictwo we wszystkich posiedzeniach zespołu - zarówno przy tworzeniu WOPFU, jak i IPET
• Udział w modyfikowaniu programu - masz prawo zgłaszać uwagi i propozycje zmian
• Pisemne powiadomienie o terminach - szkoła musi Cię poinformować o dacie posiedzenia
• Kopie dokumentów - masz prawo otrzymać kopie WOPFU i IPET

Jeśli czujesz, że szkoła nie realizuje zaleceń z orzeczenia - masz prawo interweniować w kuratorium oświaty. IPET to nie prośba - to obowiązek szkoły.

Obowiązki nauczyciela

• Wszyscy nauczyciele i specjaliści pracujący z uczniem uczestniczą w zespole IPET
• IPET jest ewaluowany minimum 2 razy w roku szkolnym (par. 6 ust. 9)
• Nauczyciele wdrażają dostosowania w codziennej pracy dydaktycznej
• Dyrektor szkoły jest odpowiedzialny za właściwą organizację kształcenia specjalnego

Wsparcie emocjonalne dziecka z orzeczeniem to ważny element IPET. Strategie regulacji emocji - od wizualnych kart emocji po systemy motywacyjne - powinny być wpisane w program. Więcej o tym znajdziesz w artykule o emocjach u dzieci neuroatypowych.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

1. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe, art. 127 ust. 3.
2. Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia (...). Dz.U. 2020, poz. 1309.
3. Rozporządzenie MEN z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii (...). Dz.U. 2023, poz. 2061.
4. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Odpowiedź MEN w sprawie kształcenia specjalnego uczniów z ADHD. BIP RPO, sierpień 2024.
5. Rozporządzenie z dnia 27 czerwca 2025 r. - zmiany w organizacji kształcenia specjalnego. Dz.U. 2025, poz. 849.