Co to jest IPET?
IPET — Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny — to dokument, który określa, jak szkoła będzie wspierać dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Zawiera dostosowania programu nauczania, cele terapeutyczne, formy pomocy i zakres współpracy między nauczycielami, specjalistami i rodzicami.
IPET nie jest "papierową formalnością". To narzędzie, które w praktyce decyduje o tym, jakie wsparcie dziecko otrzyma w szkole — od zajęć rewalidacyjnych po sposób oceniania. Podstawa prawna: art. 127 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe (2016) oraz Rozporządzenie MEN z 9 sierpnia 2017 r. (Dz.U. 2020, poz. 1309).
IPET dotyczy wyłącznie uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego — nie mylić z opinią z poradni. To kluczowa różnica, o której piszemy niżej.
Opinia z poradni a orzeczenie — kluczowa różnica
| Aspekt | Opinia PPP | Orzeczenie |
|---|---|---|
| Kto wydaje | Publiczna lub prywatna poradnia | Wyłącznie publiczna poradnia (zespół orzekający) |
| Moc prawna | Rekomendacja — szkoła nie musi jej wdrożyć | Decyzja administracyjna — szkoła musi ją wykonać |
| Odwołanie | Brak formalnej procedury | 14 dni do kuratorium oświaty |
| Co daje dziecku | Dostosowanie wymagań: zajęcia kompensacyjne, logopedia, dostosowania na egzaminach | Kształcenie specjalne: IPET, rewalidacja, nauczyciel wspomagający, sprzęt specjalistyczny |
| Wymagany dokument | Brak IPET | Obowiązkowy IPET i WOPFU |
| Typowe wskazania | Dysleksja, dysgrafia, dyskalkulia, trudności w nauce | Niepełnosprawność (słuchowa, wzrokowa, ruchowa, intelektualna), autyzm, niedostosowanie społeczne |
Prywatna poradnia może wydać wyłącznie opinię — nigdy orzeczenie. To częsty błąd: rodzice płacą za prywatną diagnozę, a potem okazuje się, że szkoła nie ma obowiązku jej respektować w zakresie kształcenia specjalnego. Orzeczenie wydaje tylko publiczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna.
Kto może uzyskać orzeczenie?
Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego przysługuje uczniom z:
- Niepełnosprawnością słuchową, wzrokową, ruchową
- Niepełnosprawnością intelektualną (wszystkie stopnie)
- Autyzmem, w tym zespołem Aspergera
- Niepełnosprawnością sprzężoną
- Niedostosowaniem społecznym
- Zagrożeniem niedostosowaniem społecznym
Uwaga: ADHD samo w sobie NIE kwalifikuje do orzeczenia. W sierpniu 2024 roku Rzecznik Praw Obywatelskich interweniował w tej sprawie u Ministra Edukacji. Odpowiedź MEN (wiceminister Izabela Ziętka) wskazała, że ministerstwo pracuje nad reformą systemu w kierunku modelu biopsychospołecznego (opartego na ICF), ale nie podało konkretnego terminu zmian.
Dziecko z ADHD może uzyskać orzeczenie, jeśli jednocześnie jest zagrożone niedostosowaniem społecznym — ale wymaga to dodatkowego uzasadnienia klinicznego. Więcej o ADHD przeczytasz w naszym artykule o ADHD u dzieci.
Dziecko z autyzmem kwalifikuje się do orzeczenia jako osoba z niepełnosprawnością — to jedna z kategorii wyraźnie wymieniona w przepisach.
Jak uzyskać orzeczenie — krok po kroku
- Złóż wniosek w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej — rejonowej (wg miejsca zamieszkania) lub tej, do której przypisana jest szkoła dziecka. Wniosek może złożyć wyłącznie rodzic lub opiekun prawny.
- Przygotuj dokumentację — zaświadczenie od psychiatry lub lekarza potwierdzające diagnozę, opinie nauczycieli ze szkoły/przedszkola, wyniki wcześniejszych badań (psychologicznych, logopedycznych).
- Zespół orzekający przeprowadza diagnozę — w trzech etapach: analiza dokumentacji, rozmowa z rodzicami, badanie psychologiczne, pedagogiczne i logopedyczne dziecka (z użyciem testów psychometrycznych).
- Masz prawo uczestniczyć w posiedzeniu zespołu — rodzic może (i powinien) być obecny przy podejmowaniu decyzji.
- Poradnia wydaje orzeczenie w ciągu 30 dni (w szczególnych przypadkach — do 60 dni).
- Jeśli się nie zgadzasz — odwołaj się — masz 14 dni na złożenie odwołania do kuratorium oświaty za pośrednictwem zespołu, który wydał orzeczenie.
Co musi zawierać IPET?
Rozporządzenie MEN (par. 6 ust. 1) wymienia 8 obowiązkowych elementów IPET:
- Dostosowanie programu nauczania — jak zmienić wymagania edukacyjne do potrzeb dziecka
- Zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów — cele rewalidacji/resocjalizacji, metody komunikacji (np. AAC dla dzieci niemówiących)
- Formy i godziny pomocy psychologiczno-pedagogicznej
- Działania wspierające rodziców — współpraca z instytucjami zewnętrznymi (poradnie, fundacje)
- Zajęcia rewalidacyjne, resocjalizacyjne lub socjoterapeutyczne
- Zakres współpracy — między nauczycielami, specjalistami i rodzicami
- Dostosowanie warunków organizacyjnych — w tym technologie wspomagające dla uczniów z niepełnosprawnościami
- Zajęcia indywidualne lub w małej grupie (do 5 uczniów)
Dla dzieci z autyzmem IPET powinien szczególnie uwzględniać: rozwój komunikacji, trening umiejętności społecznych i wsparcie sensoryczne (np. zajęcia integracji sensorycznej).
WOPFU — co to i jak się przygotować?
WOPFU (Wielospecjalistyczna Ocena Poziomu Funkcjonowania Ucznia) to dokument, który poprzedza utworzenie IPET. Zespół nauczycieli i specjalistów ocenia:
- Indywidualne potrzeby rozwojowe dziecka
- Mocne strony i predyspozycje
- Zakres wymaganego wsparcia
- Przyczyny ewentualnych niepowodzeń edukacyjnych
- Bariery utrudniające włączenie w grupę
WOPFU i IPET muszą być gotowe w ciągu 30 dni od złożenia orzeczenia w szkole.
Zespół IPET tworzą: wychowawca klasy (koordynator), nauczyciele przedmiotowi, pedagog specjalny, psycholog, logopeda, terapeuta SI — w zależności od potrzeb dziecka.
Twoje prawa jako rodzica
Przepisy gwarantują Ci:
- Uczestnictwo we wszystkich posiedzeniach zespołu — zarówno przy tworzeniu WOPFU, jak i IPET
- Udział w modyfikowaniu programu — masz prawo zgłaszać uwagi i propozycje zmian
- Pisemne powiadomienie o terminach — szkoła musi Cię poinformować o dacie posiedzenia
- Kopie dokumentów — masz prawo otrzymać kopie WOPFU i IPET
Jeśli czujesz, że szkoła nie realizuje zaleceń z orzeczenia — masz prawo interweniować w kuratorium oświaty. IPET to nie prośba — to obowiązek szkoły.
Obowiązki nauczyciela
- Wszyscy nauczyciele i specjaliści pracujący z uczniem uczestniczą w zespole IPET
- IPET jest ewaluowany minimum 2 razy w roku szkolnym (par. 6 ust. 9)
- Nauczyciele wdrażają dostosowania w codziennej pracy dydaktycznej
- Dyrektor szkoły jest odpowiedzialny za właściwą organizację kształcenia specjalnego
Wsparcie emocjonalne dziecka z orzeczeniem to ważny element IPET. Strategie regulacji emocji — od wizualnych kart emocji po systemy motywacyjne — powinny być wpisane w program. Więcej o tym znajdziesz w artykule o emocjach u dzieci neuroatypowych.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ADHD kwalifikuje do orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego?
Nie — ADHD samo w sobie nie jest na liście warunków kwalifikujących do orzeczenia. Orzeczenie jest możliwe, gdy ADHD współwystępuje z zagrożeniem niedostosowaniem społecznym. Ministerstwo Edukacji pracuje nad reformą tego systemu.
Ile czeka się na orzeczenie z poradni?
Poradnia ma ustawowo 30 dni na wydanie orzeczenia (w szczególnych przypadkach do 60 dni). W praktyce czas oczekiwania na sam termin badania bywa dłuższy — od kilku tygodni do kilku miesięcy, w zależności od obciążenia poradni.
Kto pisze IPET w szkole?
IPET tworzy zespół składający się z wychowawcy klasy (koordynator), nauczycieli przedmiotowych, pedagoga specjalnego, psychologa, logopedy i innych specjalistów pracujących z dzieckiem. Rodzic ma prawo uczestniczyć w pracach zespołu.
Źródła
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. — Prawo oświatowe, art. 127 ust. 3.
- Rozporządzenie MEN z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia (...). Dz.U. 2020, poz. 1309.
- Rozporządzenie MEN z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii (...). Dz.U. 2023, poz. 2061.
- Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Odpowiedź MEN w sprawie kształcenia specjalnego uczniów z ADHD. BIP RPO, sierpień 2024.
- Rozporządzenie z dnia 27 czerwca 2025 r. — zmiany w organizacji kształcenia specjalnego. Dz.U. 2025, poz. 849.
Zaloguj przez Google