Ręka i pisanie - Szlak Edukalii
Grafomotoryka - od bazgrania do pisania liter
Etap 1: Bazgranie i pierwsze kreski Zwykle 2-3 lata
Co dziecko ćwiczyTrzyma kredkę w piąstce, bazgrze, potem kopiuje kreskę i koło.
Po czym poznać, że to umie
- Trzyma kredkę w całej dłoni i chętnie bazgrze.
- Naśladuje kreskę i koło, gdy mu pokażesz.
- Próbuje ciąć nożyczkami jednym cięciem (z Twoją pomocą).
Zabawy w domu
- Wielka kartkaRozkładasz na podłodze szary papier albo stary karton. Dziecko rysuje grubymi kredkami całym ramieniem.
- Malowanie wodąDziecko maluje pędzlem i wodą z kubka po płytkach na tarasie, po chodniku albo po tablicy. Rysunek znika, można zacząć od nowa.
- UgniatanieDziecko wałkuje ciasto, szczypie je i toczy kulki. Plastelina i masa solna nie są do jedzenia, więc bądź obok.
Etap 2: Chwyt trzema palcami Zwykle 3-4 lata
Co dziecko ćwiczyTrzyma kredkę trzema palcami, rysuje krzyżyk i tnie nożyczkami po linii.
Po czym poznać, że to umie
- Coraz częściej trzyma kredkę palcami, a nie pięścią.
- Rysuje krzyżyk i koło, gdy mu pokażesz.
- Tnie nożyczkami po prostej linii.
Zabawy w domu
- Przenoszenie drobiazgówSzczypcami do sałatek albo palcami dziecko przenosi do miski suchy makaron albo duże pompony.
- Krótkie kredkiPrzełam woskowe kredki na pół, ale nie na drobne kawałki, żeby nie trafiły do buzi. Krótszą kredkę łatwiej chwycić palcami niż pięścią.
- Makaron dla misiaDziecko tnie wąskie paski z kolorowych gazet na „makaron” nożyczkami z zaokrąglonymi końcami (Ty jesteś obok) i podaje go misiowi na talerzu.
Etap 3: Kolorowanie w konturze Zwykle 4-6 lat
Co dziecko ćwiczyKoloruje dokładniej, rusza nadgarstkiem i palcami; ustala się ręka dominująca.
Po czym poznać, że to umie
- Koloruje obrazek i coraz częściej mieści się w konturze.
- Rysuje prostokąt, gdy mu pokażesz.
- Do rysowania i jedzenia zwykle używa tej samej ręki.
Zabawy w domu
- Małe i duże polaKolorowanki z dużymi i małymi polami, do tego kredki grube i cienkie. Dziecko samo wybiera, czym koloruje.
- ObrysowywanieObrysowujecie dłonie, foremki do ciastek i pokrywki, a potem kolorujecie środek.
- Bransoletka z makaronuDziecko nawleka rurki makaronu albo duże koraliki na krótki sznurek, na bransoletkę, nie naszyjnik. Bądź obok, bo koraliki łatwo trafiają do buzi.
Etap 4: Szlaczki Zwykle 5-6 lat
Co dziecko ćwiczyRysuje szlaczki z łuków, pętelek, fal i zygzaków - elementów przyszłych liter.
Po czym poznać, że to umie
- Rysuje szlaczki z fal, pętelek i zygzaków w jednej linii.
- Odwzorowuje trójkąt i proste wzory.
- Mieści rysunek w kratce albo między liniami.
Zabawy w domu
- Szlaczki palcemDziecko rysuje szlaczki palcem na mące albo kaszy rozsypanej na tacy, na zaparowanej szybie albo na piasku.
- Tor dla autkaRysujesz kredą na chodniku albo flamastrem na dużej kartce drogę z zakrętami. Dziecko jedzie po niej palcem, potem kredką.
- Szlaczek na zmianęZaczynasz szlaczek, dziecko go kontynuuje, potem zamieniacie się rolami.
Pomoce ze sklepu
Kamień milowy: Gotowa ręka Zwykle 5-6 lat
Co dziecko ćwiczyTrzyma ołówek pewnie i wygodnie, dobiera nacisk i próbuje pisać litery po swojemu.
Co dalejW klasie 1 dziecko zaczyna pisać litery w liniaturze. W domu nie trzeba uczyć pisania na zapas - wystarczy rysowanie, lepienie, wycinanie i podpisywanie prac własnym imieniem.
★ Ten kamień milowy zapali się sam, gdy zaznaczysz wszystkie etapy przed nim.
Etap 5: Pisanie liter i wyrazów Zwykle klasa 1
Co dziecko ćwiczyPisze litery w liniaturze, a potem łączy je w wyrazy.
Po czym poznać, że to umie
- Pisze litery po śladzie, a potem samodzielnie w liniaturze.
- Łączy litery w krótkie wyrazy.
- Przepisuje krótki wyraz z książki albo z tablicy.
Zabawy w domu
- Lista zakupówDziecko dopisuje do listy zakupów 2-3 rzeczy. Jeśli trzeba, mówisz słowo powoli, głoska po głosce.
- Podpisy rysunkówPod swoim rysunkiem dziecko podpisuje, co na nim jest: KOT, DOM, MAMA.
- Litera na plecachPiszesz palcem literę na plecach dziecka. Ono zgaduje i zapisuje ją na kartce, potem zamiana.
Etap 6: Pierwsze reguły zapisu Zwykle klasa 1
Co dziecko ćwiczyZapisuje dwuznaki, ą i ę, pisze wielką literą początek zdania i imiona.
Po czym poznać, że to umie
- Zapisuje dwuznaki (np. sz, cz, rz) dwiema literami.
- Zaczyna zdanie i imiona wielką literą.
- Stawia kropkę na końcu zdania.
Zabawy w domu
- Kartka z życzeniamiDziecko pisze krótkie życzenia. Imię solenizanta zaczyna wielką literą, a na końcu zdania stawia kropkę.
- Detektyw dwuznakówNa opakowaniu albo w gazecie zakreśla kolorowym flamastrem wszystkie dwuznaki, jakie znajdzie.
- Lista imionSpisuje imiona rodziny oraz koleżanek i kolegów z klasy. Każde imię zaczyna wielką literą.
Etap 7: Ortografia Klasy 1-3
Co dziecko ćwiczyUczy się poprawnie zapisywać częste wyrazy, także te z ó, rz, ż, ch i h, i pisze je z pamięci.
Po czym poznać, że to umie
- Pisze z pamięci częste wyrazy, np. „góra”, „rzeka”, „chleb”.
- Zauważa błąd w swoim zapisie, gdy przeczyta tekst jeszcze raz.
- Pyta albo sprawdza w słowniku, gdy nie wie, jak coś zapisać.
Zabawy w domu
- Słowa tygodniaNa lodówce wisi kartka z 3 słowami na ten tydzień. Codziennie dziecko pisze jedno z nich z pamięci.
- Dyktando zabawekDyktujesz nazwy zabawek, dziecko je zapisuje, a potem razem sprawdzacie w słowniku.
- Słowo podpowiadaSzukacie słów, które tłumaczą pisownię: „stół - stoły”, „morze - morski”. W drugim słowie słychać, dlaczego tak piszemy.
Gdy coś niepokoiDysleksja u dzieci - kompletny poradnik dla rodziców i nauczycieliDarmowa graOrtografia ó/u, rz/ż, ch/h - gra onlinePomoce ze sklepu
Etap 8: Zdania i części mowy Klasy 2-3
Co dziecko ćwiczyRozpoznaje rodzaje zdań, stawia znaki interpunkcyjne i odmienia wyrazy.
Po czym poznać, że to umie
- Stawia kropkę, pytajnik albo wykrzyknik zależnie od rodzaju zdania.
- Zapisuje kilka zdań na jeden temat, po kolei.
- Wskazuje w zdaniu słowo, które mówi, kto coś robi („kot”), i słowo, które mówi, co robi („biegnie”).
Zabawy w domu
- Pocztówka do babciDziecko pisze kilka zdań o tym, gdzie jest i co robi, oraz zadaje babci jedno pytanie.
- Zgadnij znakMówisz zdanie z różną intonacją, a dziecko podnosi kartkę z kropką, pytajnikiem albo wykrzyknikiem.
- Gazetka rodzinnaRaz w tygodniu dziecko pisze krótką notkę o tym, co wydarzyło się w domu, i wiesza ją na lodówce.
Pomoce ze sklepu
Kamień milowy: Pisze czytelnie i poprawnie Koniec klasy 3
Co dziecko ćwiczyPisze czytelnie, poprawnie zapisuje częste wyrazy i poprawia własny tekst.
Co dalejW klasie 4 przybywa pisania: dłuższe teksty, opisy, opowiadania. Dziecko może też pisać dla siebie: dziennik, listy, przepisy, komiksy.
★ Ten kamień milowy zapali się sam, gdy zaznaczysz wszystkie etapy przed nim.
Inne szlaki w obszarze Język
Wróć do mapyWiek przy etapach to przybliżenie. Jeśli coś Cię niepokoi, porozmawiaj z nauczycielem albo specjalistą, np. w poradni psychologiczno-pedagogicznej - pomoce nie zastąpią diagnozy.







